خس خس سینه یکی از علائم شایع مشکلات تنفسی در کودکان است.
معمولا این صدا در زمان بازدم شنیده میشود و به دلیل تنگی و انسدادی که در راه های هوایی کوچک ریه ایجاد میشود کودکان چنین تجربه ای خواهند داشت.
خسخس سینه چیست؟
خس خس سینه در کودکان به صدایی گفته میشود که هنگام نفس کشیدن شبیه به وزوز یا سوت کشیدن است.
زمانی که راه های هوایی کوچک در ریه کودکان دچار تنگی یا انسداد خفیف میشود و یا این راه های هوایی ملتهب میشوند عبور هوا به سختی اتفاق می افتد و صدایی شبیه به خس خس هنگام تنفس در قفسه ی سینه کودکان شنیده میشود.
تعریف خسخس سینه از نظر پزشکی (Wheezing)
صدای خس خس سینه در کودکان از نظر علوم پزشکی به علت کاهش قطر مجاری تنفسی است که به دلیل التهاب، انسداد یا اسپاسم این مجاری کوچک تر شده و جریان هوا به درستی عبور نمی کند.
پزشکان هنگام استفاده از گوشی پزشکی صدای خس خس را به وضوح متوجه میشوند.
حتی می توانند محل و شدت انسداد را در بیماران مبتلا به آلرژی، آسم و یا برونشیولیت در نوزادان تشخیص دهند.
تفاوت خسخس با سرفه یا تنگی نفس ساده
خس خس سینه با سرفه و حتی تنگی نفس ساده کاملا متفاوت است.
علت خس خس کردن سینه در تنگ شدن راه های هوایی کوچک در ریه است، در حالی که سرفه اقدام دفاعی بدن برای پاک کردن راه های تنفسی می باشد.
تنگی نفس به شرایطی گفته میشود که فرد احساس ذهنی کمبود هوا را دارد و به سختی نفس می کشد که ناشی از بیماری های ریه است.
علل اصلی خسخس سینه در کودکان
خس خس سینه در کودکان به دلایل متعددی ممکن است اتفاق بیفتد که در ادامه چند مورد از آنها را نام میبریم.
عفونتهای ویروسی تنفسی (مانند برونشیولیت و RSV)
شایع ترین علت خس خس در دستگاه تنفسی نوزادان و کودکان ابتلا به عفونت های ویروسی مثل آنفلوانزا است.
این دسته از بیماری ها می تواند باعث التهاب و تورم در مجرای تنفسی شده که همراه با آبریزش بینی، تب خفیف تا متوسط یا سرفه است.
آسم کودکان و تنگی مجاری هوایی
از دلایل شایع خس خس سینه در کودکان می توان به آسم و تنگی مجاری هوایی اشاره کرد.
اگر التهاب مزمن یا افزایش ترشحات در مجرای هوایی اتفاق بیفتد و یا اسپاسم عضلات برونش ها رخ دهد ممکن است کودکان دچار خس خس سینه شوند.
معمولا سرفه شبانه، تنگی نفس هنگام دویدن و یا آلرژی و آسم برای آنها رخ می دهد.
آلرژیهای تنفسی و تماس با گردوغبار یا حیوانات خانگی
یکی از دلایل اصلی و مهم خس خس سینه در کودکان تماس آنها با آلرژن ها می باشد.
قرار گرفتن در محیط هایی که گرده گیاهان وجود دارد یا گرد و غبار در هوا پخش است می تواند عامل این مشکل تنفسی باشد.
برخی از کودکان به دود سیگار یا موی حیوانات نیز واکنش نشان می دهند و بعد از تحریک مخاط راه های هوایی ممکن است خس خس سینه را در آنها به راحتی متوجه شوید.
رفلاکس معده به مری (GERD) و تحریک راههای تنفسی
اگر مقداری از اسید معده به سمت مری یا حلق بازگردد باعث تحریک مزمن راه های هوایی میشود.
معمولا این نوع خس خس در نوزادان شایع است که باعث استفراغ مکرر، سرفه شبانه یا خس خس بدون علائم عفونت خواهد شد.
جسم خارجی در مجرای تنفسی یا تنگی مادرزادی نای و برونشها
برخی از کودکان از بدو تولد دارای تنفس با صدا و خس خس سینه هستند.
معمولا چنین شرایطی بر اثر تنگی مادرزادی راه های هوایی اتفاق می افتد.
اگر کودکان جسم خارجی را به سمت راه های تنفسی هدایت کنند ممکن است صدای خس خس را به طور ناگهانی متوجه شوید بدون اینکه کودک تب یا علائم دیگری داشته باشد.
باید به صورت اورژانسی برای خارج کردن جسم خارجی اقدام نمایید.
علائم همراه خسخس سینه در کودکان
زمانی که خس خس سینه برای کودکان اتفاق می افتد اغلب علائمی همراه با آن بروز پیدا می کند که می تواند در مجموع نشانه ای از بیماری های تنفسی خاص باشد.
سرفه خشک یا همراه با خلط
برخی از کودکان همراه با خس خس سینه دچار سرفه های خشک یا خلط دار میشوند.
معمولا سرفه خشک بیشتر در آسم یا تحریک آلرژیک دیده میشود و سرفه خلط دار نشانه عفونت های ویروسی است.
تنگی نفس یا سختی در دم و بازدم
کودکانی که به خس خس سینه مبتلا هستند معمولا تنفسی سریع و سطحی دارند به گونه ای که در دم یا بازدم و یا در هر دو حالت نفس کشیدن برای آنها سخت میشود.
استفاده از عضلات کمکی تنفس باعث میشود تا این دسته از کودکان هنگام دم و بازدم دچار فرو رفتن بین دنده ها شده یا پره های بینی نیز به وضوح دیده میشود.
تب، بیقراری و بیاشتهایی
با وجود خس خس سینه بر اثر بیماری ها و مشکلات مختلف احتمال بروز تب بر اثر عفونت های ویروسی و باکتریایی بسیار زیاد است.
این دسته از کودکان با وجود داشتن تنفس ناآرام و کمبود هوا دچار حس بی قراری میشوند.
با توجه به سختی در نفس کشیدن دچار بی اشتهایی و افت سلامت عمومی خواهند شد.
کبودی لبها یا ناخنها در موارد شدید (علامت خطر)
اگر خس خس سینه بر اثر بیماری های تنفسی باشد گاها کاهش اکسیژن خون با نشانه هایی مثل کبود شدن لب ها یا ناخن ها همراه است.
این تغییرات در کودکان یک وضعیت خطرناک شناخته میشود و نیاز به مراجعه فوری به پزشک متخصص مانند دکتر محدثه مهدوی دارد.
چگونه خسخس سینه را در خانه تشخیص دهیم؟
بسیاری از افراد بعد از شنیدن صدای خس خس سینه در کودکان تلاش می کنند تا با راهکارهای خانگی علت آن را تشخیص دهند.
پزشکان معتقدند که والدین فقط می توانند علائم را مشاهده کنند یا شدت آن را بسنجند اما برای پیدا کردن علت و درمان اصلی باید به پزشک مراجعه کرد.
گوش دادن به صدای سوتمانند هنگام نفس کشیدن کودک
اولین اقدام برای تشخیص خس خس سینه در خانه گوش دادن به صدای سوت هنگام نفس کشیدن است.
اگر کودک هنگام نفس کشیدن در مجاری تنفسی صدای سوت یا وزوز را داشته باشد نشان می دهد که در مجاری هوایی اختلالی وجود دارد.
مشاهده حرکات سریع قفسه سینه یا کشیده شدن پوست بین دندهها
اگر کودکان هنگام تنفس حرکت زیاد قفسه سینه را تجربه می کنند به این معناست که در مجاری ادراری مشکلی وجود دارد.
این کودکان برای اینکه تنفس بهتری داشته باشند باز شدن پره های بینی به وضوح در آنها دیده میشود و نشان می دهد که کودک تلاش زیادی برای تنفس دارد.
بررسی تداوم خسخس بعد از خواب یا فعالیت بدنی
معمولا صدای خس خس سینه در کودکان هنگام خواب به آسانی شنیده میشود.
یکی از راه هایی که می توانید این عارضه را در خانه بررسی کنید این است که صدای خس خس را بعد از خواب و در بیداری کودک نیز گوش دهید.
اگر صدای خس خس هنگام فعالیت بدنی، گریه یا خنده کودک شدیدتر میشود احتمالا التهابی فعال در راه های هوایی وجود دارد.
روشهای تشخیص پزشکی خسخس سینه
روش های متفاوتی برای تشخیص و بررسی علت خس خس سینه در کودکان وجود دارد.
پزشکان بر اساس شدت آسیب و شرح حالی که از والدین دریافت می کنند روش های تشخیصی متفاوتی را برای کودکان مطابق با شرایط سنی و جسمی آنها انجام خواهند داد.
معاینه بالینی و گوش دادن با گوشی (استتوسکوپ)
اولین اقدام برای تشخیص خس خس سینه در کودکان معاینه بالینی است.
پزشک علاوه بر شنیدن صدا از ریه از گوشی پزشکی نیز استفاده می کند تا در دم و بازدم بتوانند شدت و نوع خس خس سینه را بررسی نمایند.
پزشکان معتقدند که در این معاینه می توانند وضعیت عمومی کودک را ارزیابی کرده و علاوه بر روند تنفس و هرگونه کبودی سایر علائم حیاتی کودک را بررسی خواهند کرد.
عکس قفسه سینه و بررسی وجود عفونت یا جسم خارجی
در مواردی که خس خس سینه در کودکان بسیار حاد و شدید باشد پزشک عکس قفسه سینه را توصیه می کند.
در این شرایط کودکان مشکوک به ابتلا به عفونت، ذات الریه و یا ناهنجاری مادرزادی هستند یا ممکن است جسم خارجی در راه های تنفسی وجود داشته باشد.
تست عملکرد ریه (اسپیرومتری) در کودکان بالای ۵ سال
در کودکان بالای پنج سال پزشکان برای پیدا کردن علت خس خس سینه از تست های عملکردی استفاده می کنند تا میزان انسداد یا ضعف در عملکرد راه های هوایی را دقیق تر تعیین کنند.
معمولا این روش برای کودکانی توصیه میشود که قادر به همکاری با پزشک هستند و برای تشخیص و ارزیابی آسم نیز این روش کاربردی می باشد.
تست آلرژی یا بررسی رفلاکس در موارد مزمن
برای کودکانی که دچار خس خس مزمن یا تکرار شونده هستند انجام تست آلرژی توصیه میشود.
این تست معمولا به صورت پوستی یا از طریق آزمایش خون صورت می پذیرد.
پزشکان برای بررسی دقیق خس خس سینه کودکان توجهی به رفلاکس معده به مری خواهند داشت به ویژه برای کودکانی که دارای سرفه شبانه یا استفراغ هستند.
درمان خسخس سینه در کودکان
در ادامه به بررسی روش های درمانی خس خس سینه در کودکان میپردازیم.
درمانهای خانگی در موارد خفیف
اولین اقدامی که می توانید برای درمان خس خس کودکان در موارد خفیف انجام دهید مرطوب نگه داشتن هوا می باشد.
استفاده از بخور گرم یا آب جوش می تواند راه های تنفسی کودکان را باز کند.
مصرف مایعات گرم، پرهیز از دود سیگار و انواع آلاینده ها و استراحت کافی به بهبود سریع تر کودک کمک می کند.
درمان دارویی با اسپری یا نبولایزر برونکودیلاتور
اگر میزان خس خس سینه در کودکان طولانی و شدید باشد پزشک برای باز کردن راه هوایی انواع دارو را تجویز می کند.
این داروها ممکن است در قالب شربت یا اسپری باشد که برای گشاد کردن مجاری هوایی بسیار مفید هستند. معمولا دارو درمانی برای آسم یا برونشیت ویروسی خفیف تا متوسط توصیه میشود.
داروهای ضدالتهاب (کورتون استنشاقی یا خوراکی در موارد آسمی)
در این مورد پزشکان داروهای ضد التهاب و کورتون را به صورت استنشاقی یا خوراکی تجویز می کنند که برای کاهش سریع التهاب مجاری هوایی مناسب است.
داروهای ضد التهاب برای بیماران آسم و کسانی که به تنگی نفس مزمن مبتلا هستند توصیه میشود.
آنتیبیوتیک در صورت وجود عفونت باکتریایی
اگر خس خس سینه بر اثر ابتلا به عفونت باکتریایی اتفاق افتاده باشد مصرف آنتی بیوتیک بسیار موثر است، معمولا در خس خس سینه ناشی از ابتلا به ویروس این دسته از داروها اثر چندانی ندارد.
