درمان حساسیت غذایی

آلرژی یا حساسیت غذایی زمانی رخ می دهد که سیستم ایمنی بدن به اشتباه برخی پروتئین های موجود در مواد غذایی را به عنوان یک عامل خطرناک شناسایی کرده و واکنش نشان دهد.

این واکنش می تواند از علائم خفیفی مانند خارش پوست، کهیر، تورم لب و دهان یا مشکلات گوارشی آغاز شود و در موارد شدید به آنافیلاکسی، یک وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده حیات، منجر شود.

به همین دلیل، تشخیص به موقع و شناسایی ماده غذایی محرک نقش مهمی در پیشگیری از عوارض و کنترل بیماری دارد.

درمان حساسیت غذایی به نوع آلرژی، شدت علائم و شرایط هر فرد بستگی دارد.

مهم ترین اقدام، پرهیز از مصرف ماده غذایی حساسیت زا و آگاهی از راه های پیشگیری از تماس با آن است.

پزشک ممکن است برای کنترل علائم، داروهایی مانند آنتی هیستامین یا در موارد خاص درمان های تخصصی تری را توصیه کند.

تشخیص این بیماری نیز معمولا با بررسی شرح حال، معاینه بالینی و در صورت نیاز انجام آزمایش هایی مانند تست پوستی یا آزمایش خون انجام می شود تا مناسب ترین برنامه درمانی برای بیمار انتخاب شود.

علت آلرژی غذایی

آلرژی غذایی زمانی ایجاد می شود که سیستم ایمنی بدن، یک ماده غذایی بی ضرر یا یکی از ترکیبات موجود در آن را به اشتباه به عنوان عامل تهدیدکننده شناسایی کند.

در این شرایط، بدن برای مقابله با ماده ای که آن را آلرژن می داند، واکنش ایمنی ایجاد می کند.

یکی از مهم ترین موادی که در این فرآیند نقش دارد، آنتی بادی ایمونوگلوبولین E یا IgE است.

در افرادی که دچار آلرژی غذایی هستند، سیستم ایمنی پس از شناسایی یک ماده غذایی خاص، آنتی بادی های IgE را تولید می کند.

این آنتی بادی ها در بدن باقی می مانند و در مواجهه های بعدی با همان ماده غذایی، آن را شناسایی می کنند.

سپس سلول های سیستم ایمنی تحریک شده و موادی مانند هیستامین و سایر واسطه های شیمیایی را آزاد می کنند.

آزاد شدن این مواد شیمیایی عامل اصلی بسیاری از علائم آلرژی غذایی است.

به همین دلیل، فرد ممکن است مدت کوتاهی پس از مصرف ماده غذایی حساسیت زا با علائمی مانند خارش پوست، کهیر، قرمزی، تورم لب و صورت، درد شکم، تهوع، استفراغ یا اسهال مواجه شود.

در برخی افراد، واکنش آلرژیک می تواند دستگاه تنفسی را نیز درگیر کند و باعث خس خس سینه یا دشواری در تنفس شود.

نکته مهم این است که علت آلرژی غذایی با عدم تحمل غذایی یکسان نیست. در آلرژی، سیستم ایمنی مستقیما در ایجاد واکنش نقش دارد، در حالی که عدم تحمل غذایی معمولا ارتباطی با پاسخ ایمنی ندارد.

شدت واکنش آلرژیک نیز در افراد مختلف متفاوت است و حتی مقدار کمی از ماده غذایی حساسیت زا می تواند در برخی افراد واکنش شدیدی ایجاد کند.

بنابراین، شناسایی ماده غذایی محرک و پرهیز از مصرف آن اهمیت زیادی دارد.

در صورت بروز علائم شدید مانند تورم زبان یا گلو، افت فشار خون یا اختلال در تنفس، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.

آیا حساسیت غذایی درمان می‌شود؟

قبل از اینکه بخواهیم در مورد درمان حساسیت غذایی صحبت کنیم باید بدانید که این عارضه ممکن است از حد خفیف تا شدید رخ دهد.

حساسیت غذایی باعث می‌شود تا بیماران با علائم و مشکلات تنفسی، مشکلات پوستی و حتی اختلالات گوارشی مواجه شوند و اگر این حساسیت غذایی بسیار شدید باشد آنافیلاکسی اتفاق افتاده که یک واکنش تهدید کننده محسوب می‌شود.

برای اینکه افراد بتوانند در مسیر درمان حساسیت غذایی موفقیت لازم را کسب کنند ابتدا باید تشخیص دقیقی در مورد حساسیت غذایی از طرف پزشک داده شود.

متخصصانی همچون دکتر محدثه مهدوی معتقدند که اولین و مهمترین اقدام برای بررسی تاریخچه پزشکی بیماران انجام آزمایش های پوستی و آزمایش خون است.

برای اینکه افراد بتوانند حساسیت غذایی را درمان کنند باید تحت نظر پزشک قرار گرفته و در صورت نیاز روش های تخصصی و پزشکی را انجام دهند.

تفاوت آلرژی غذایی و عدم تحمل غذایی

آلرژی غذایی و عدم تحمل غذایی دو مشکل متفاوت هستند، اما بسیاری از افراد آن ها را با یکدیگر اشتباه می گیرند.

در آلرژی غذایی، سیستم ایمنی بدن به برخی پروتئین های موجود در غذا واکنش نشان می دهد و حتی مقدار بسیار کمی از ماده غذایی حساسیت زا می تواند علائم شدیدی ایجاد کند.

در مقابل، عدم تحمل غذایی معمولا به دلیل ناتوانی بدن در هضم یا جذب برخی مواد غذایی رخ می دهد و ارتباطی با سیستم ایمنی ندارد.

از دیگر تفاوت های مهم این دو عارضه، زمان بروز علائم و شدت آن ها است.

واکنش های آلرژیک اغلب در مدت کوتاهی پس از مصرف غذا ظاهر می شوند و در موارد شدید ممکن است به آنافیلاکسی منجر شوند، اما علائم عدم تحمل معمولا چند ساعت بعد بروز کرده و تهدیدکننده حیات نیستند.

علائم شایع عدم تحمل غذایی شامل موارد زیر است:

• نفخ و احساس پری شکم
• درد یا گرفتگی شکم
• تهوع، ناراحتی معده یا اسهال

تشخیص صحیح تفاوت بین آلرژی و عدم تحمل غذایی اهمیت زیادی دارد، زیرا روش های پیشگیری، درمان و مراقبت در هر یک متفاوت است.

اگر پس از مصرف یک ماده غذایی به طور مکرر دچار علائم غیرطبیعی می شوید، بهتر است برای بررسی دقیق و انتخاب مناسب ترین روش درمان به پزشک مراجعه کنید.

درمان حساسیت های غذایی با روش های پزشکی

درمان تخصصی حساسیت غذایی شامل چندین رویکرد است که علاوه بر کاهش خطر بروز واکنش های شدید به بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک می کند.

اگر کنجکاو هستید در مورد روش ها و استراتژی های درمان حساسیت غذایی بیشتر بدانید ادامه مطلب را با دقت مطالعه نمایید.

اجتناب از مواد غذایی حساسیت زا

به عنوان اولین اقدام برای بهبود حساسیت غذایی مهم است که آلرژن ها را به دقت شناسایی نموده و به هیچ عنوان از آنها استفاده نکنید.

بیماران باید برچسب مواد غذایی را به دقت مطالعه کرده و اگر مواد حساسیت زا در ترکیبات آنها به کار رفته باشد نباید به هیچ عنوان از این خوراکی ها استفاده کنند.

البته برای اینکه بتوانند شناسایی دقیقی از آلرژن ها داشته باشند می توانند آزمایش های پوستی و آزمایش خون را نیز انجام دهند.

انواع دارو برای درمان حساسیت غذایی

بسیاری از افراد با توجه به شرایط جسمانی حساسی که دارند با مصرف درصد زیادی از انواع مواد خوراکی درگیر واکنش های غیر طبیعی شده و بدن آنها حساسیت های خاصی نسبت به انواع مواد غذایی نشان می دهد.

برای اینکه این دسته از بیماران بتوانند شرایط را تحت کنترل درآورند می توانند از داروهایی مثل آنتی هیستامین یا کورتیکواستروئید و اپی نفرین استفاده کنند.

آنتی هیستامین ها

یکی از داروهای موثر برای درمان حساسیت غذایی آنتی هیستامین است که به کاهش علائم خفیف آلرژی کمک می کند.

با مصرف آنتی هیستامین آبریزش بینی، خارش و کهیر در افراد کنترل شده و البته می توان این دارو را بدون نسخه تهیه کرد.

کورتیکواستروئیدها

این نوع داروها برای کاهش التهاب و کنترل علائم شدیدتر حساسیت غذای تجویز میشوند، این دارو را می توانید به صورت قرص  اسپری بینی یا انواع کرم های موضعی استفاده نمایید.

اپی نفرین

از مهمترین و کاربردی ترین داروهایی که برای درمان حساسیت غذایی استفاده می‌شود اپی‌نفرین است.

اما این دارو معمولاً برای کسانی تجویز می‌شود که در معرض آنافیلاکسی قرار می گیرند.

اگر بیماران به اشتباه یا بر اثر عدم آگاهی از مواد غذایی خاصی استفاده کنند که واکنش آلرژیک بسیار شدید را ایجاد کند تنها راه نجات بیماران استفاده از اپی‌نفرین است.

اپی‌نفرین به سرعت در بدن اثر کرده و شدیدترین علائم آلرژیک را نیز کنترل می کند.

ایمنی درمانی

اگر با حساسیت های غذایی مواجه هستید یکی از راهکارهای درمانی، ایمنی درمانی است.

در این روش پزشکان مقدار بسیار کمی از مواد غذایی حساسیت زا را به تدریج و با دقت برای بیمار در نظر می گیرند.

این ماده در طول زمان و با مقدار مشخص به بدن وارد شده تا بدن واکنش های محدود و جزئی را به ماده حساسیت را نشان دهد.

این کار باعث می‌شود تا بدن به ماده مورد نظر عادت کرده و احتمال بروز واکنش های شدید بسیار کم می‌شود.

البته می توان ایمنی درمانی را به صورت خوراکی یا زیر جلدی انجام داد، در نوع زیرجلدی ماده آلرژن به زیر پوست تزریق می‌شود و همان واکنش ها در بدن اتفاق خواهد افتاد.

مدیریت واکنش های آلرژیک

یکی از اقدامات بسیار مهمی که در مسیر درمان حساسیت غذایی باید به آن توجه کنید مدیریت واکنش های آلژیک است.

همه بیماران و خانواده ها باید یک برنامه مدیریت اضطراری داشته باشند و به محض ظهور نشانه های اولیه آلرژیک اقدامات لازم را به موقع انجام دهند.

در این برنامه نحوه و روش استفاده از اپی‌نفرین برای بیماران شرح داده می‌شود و یا بهتر است که سریعاً با خدمات پزشکی تماس بگیرند.

برای تمامی کسانی که به حساسیت غذایی مبتلا هستند آموزش ها و اطلاعات کافی در مورد آنافیلاکسی نیز داده خواهد شد.

این افراد می تواند با شناخت نشانه ها و علائم آنافیلاکسی در زمان مناسب از اپی‌نفرین استفاده کرده و از آسیب های بسیار شدید و تهدید کننده جلوگیری خواهند کرد.

نکاتی در خصوص درمان حساسیت غذایی

بسیاری از افراد تصور می کنند که حساسیت های غذایی نیاز به درمان خاصی ندارد و فقط حذف مواد آلرژی زا می تواند به بهبود کامل آنها کمک کند.

اما مسئله این است که گاهی اوقات عوامل آلرژی زا و مواد غذایی حساسیت زا حتی به صورت مخفی در سایر مواد خوراکی وجود دارد.

این افراد بدون اینکه متوجه شوند گاهاً شرایط خاص و واکنش های بسیار شدید را تجربه کرده و شرایط جسمانی نامساعدی را تجربه می کنند.

به همین دلیل مهم است که تمامی مبتلایان به حساسیت غذایی تحت نظر پزشک قرار گرفته و اقدامات لازم را برای مدیریت این آسیب انجام دهند.

مشاوره و حمایت روانی

در اکثر مواقع حساسیت غذایی و تجربه افراد در مورد واکنش های غیر طبیعی بدن باعث می‌شود تا نسبت به این مسئله دچار استرس شوند.

این افراد نیاز به حمایت روانی دارند و بهتر است که در این مورد با مشاوران مربوط صحبت کرده و در گروه های حمایتی عضو شوند.

البته افرادی که به حساسیت غذایی مبتلا هستند نیاز به حمایت از طرف خانواده نیز دارند، زیرا ممکن است ناخواسته با چالش های عاطفی و اجتماعی مواجه شوند.

پیگیری و مراقبت مداوم

حتی زمانی که حساسیت غذایی تحت کنترل درآمده باشد نیاز است که این افراد معاینات منظم توسط پزشک را انجام دهند.

این افراد به برنامه غذایی مناسب احتیاج دارند و بهتر است که در این مورد فقط با متخصصان مشورت کنند.

همچنین با وجود تحقیقات جدیدی که در مورد حساسیت غذایی انجام شده است درمان های جدیدی به بیماران معرفی خواهد شد.

این اقدام باعث می‌شود تا درمان حساسیت غذایی برای بیماران با سهولت همراه بوده و محدودیت های غذایی آنها تا حدودی کمتر می‌شود.

آموزش مداوم

یکی از موضوعات بسیار مهمی که در مورد درمان حساسیت غذایی باید به آن توجه کنید این است که بیماران و تمامی اعضای خانواده آنها باید از درمان های جدید و راهکارهای موثر نیز مطلع باشند.

اگر بیماران و یا خانواده آنها به طور منظم با پزشکان مربوطه در ارتباط باشند قطعاً آموزش های صحیح در مورد حساسیت غذایی به آنها ارائه می‌شود و باعث تا افراد ناخواسته و بر اثر عدم آگاهی با عوارض جدی و خطرناک چنین حساسیتی مواجه نشود.

خودآگاهی

یکی از مهمترین اقداماتی که برای افراد مبتلا به حساسیت غذایی انجام می‌شود خودآگاهی آنها نسبت به شرایط موجود است.

این بیماران باید به نشانه ها و علائم بدن خود توجه داشته باشند و هرگونه تغییرات غیر عادی و شرایط اضطراری را باید به طور دقیق درک کنند.

در این صورت افراد می توانند پیش از آنکه با عوارض جدی و خطرناک مواجه شوند با پزشک در ارتباط بوده و از آسیب های جدی جلوگیری می نمایند.

عوارض آلرژی غذایی

آلرژی غذایی در بسیاری از افراد با علائمی مانند خارش پوست، کهیر، قرمزی، دل درد، تهوع یا مشکلات گوارشی همراه است و این نشانه ها معمولاً پس از شناسایی ماده غذایی حساسیت زا و حذف آن از رژیم غذایی کنترل می شوند.

با این حال، شدت واکنش آلرژیک در همه افراد یکسان نیست و در برخی موارد می تواند به عوارض جدی و حتی تهدیدکننده زندگی منجر شود.

به همین دلیل، شناخت عوارض آلرژی غذایی و توجه به علائم هشدار اهمیت زیادی دارد.

آنافیلاکسی

یکی از جدی ترین عوارض آلرژی غذایی، آنافیلاکسی است.

این واکنش شدید می تواند در مدت کوتاهی پس از مصرف ماده غذایی حساسیت زا ایجاد شود و چندین بخش از بدن را همزمان درگیر کند.

تورم لب ها، زبان یا گلو، تنگی نفس، خس خس سینه، افت فشار خون، سرگیجه، ضعف شدید، تپش قلب و حتی کاهش سطح هوشیاری از علائم هشدار آنافیلاکسی هستند.

آنافیلاکسی یک وضعیت اورژانسی محسوب می شود و در صورت بروز علائم شدید، فرد باید فوراً تحت مراقبت پزشکی قرار گیرد.

افرادی که سابقه واکنش شدید آلرژیک دارند نیز باید درباره اقدامات ضروری هنگام مواجهه با ماده غذایی حساسیت زا، آموزش های لازم را از پزشک دریافت کنند.

تشدید مشکلات پوستی

آلرژی غذایی در برخی افراد می تواند با بروز یا تشدید علائم پوستی همراه باشد.

کهیر، قرمزی، خارش و تورم پوست از واکنش های شایع هستند. در بعضی افراد مبتلا به اگزما یا درماتیت آتوپیک نیز برخی مواد غذایی ممکن است باعث تشدید علائم پوستی شوند.

البته هر تشدید اگزما لزوماً به معنی وجود آلرژی غذایی نیست و برای مشخص شدن ارتباط میان یک ماده غذایی و علائم پوستی، ارزیابی پزشکی ضروری است.

مشکلات تنفسی و گوارشی

در واکنش های آلرژیک شدید ممکن است علائم تنفسی مانند تنگی نفس یا احساس گرفتگی گلو ایجاد شود.

همچنین تهوع، استفراغ، دل درد و اسهال نیز می توانند از علائم واکنش آلرژیک باشند. شدت و ترکیب این علائم در افراد مختلف متفاوت است.

در صورتی که پس از مصرف یک ماده غذایی، علائمی مانند تورم زبان یا گلو، تنگی نفس، ضعف شدید یا سرگیجه ناگهانی ایجاد شود، نباید منتظر برطرف شدن خودبه خودی علائم ماند و باید فوراً برای دریافت کمک پزشکی اقدام کرد.

سوالات متداول

حساسیت غذایی می تواند سوالات زیادی درباره روش درمان، تشخیص و پیشگیری ایجاد کند.

در ادامه به چند مورد از رایج ترین پرسش های بیماران درباره درمان حساسیت غذایی پاسخ داده ایم.

آیا حساسیت غذایی درمان قطعی دارد؟

در حال حاضر برای بیشتر انواع حساسیت غذایی درمان قطعی وجود ندارد، اما با پرهیز از ماده غذایی حساسیت زا، مصرف داروهای تجویز شده و پیگیری منظم پزشکی، می توان علائم را به خوبی کنترل و از بروز واکنش های شدید پیشگیری کرد.

بهترین روش درمان حساسیت غذایی چیست؟

بهترین روش درمان به نوع آلرژی و شدت واکنش بستگی دارد.

مهم ترین اقدام، شناسایی و حذف ماده غذایی حساسیت زا از رژیم غذایی است.

در برخی افراد نیز پزشک داروهای ضد حساسیت یا سایر درمان های تخصصی را تجویز می کند.

آیا حساسیت غذایی با افزایش سن از بین می رود؟

برخی حساسیت های غذایی، به ویژه در کودکان، ممکن است با افزایش سن برطرف شوند.

با این حال، حساسیت به موادی مانند بادام زمینی، مغزها، ماهی و غذاهای دریایی اغلب تا بزرگسالی باقی می ماند.

در صورت بروز واکنش شدید به حساسیت غذایی چه باید کرد؟

اگر علائمی مانند تنگی نفس، تورم شدید صورت یا گلو، افت فشار خون یا سرگیجه شدید ایجاد شود، باید فورا با اورژانس تماس بگیرید، زیرا این علائم می توانند نشانه آنافیلاکسی باشند و نیاز به درمان فوری دارند.

آیا انجام آزمایش برای تشخیص حساسیت غذایی ضروری است؟

در بسیاری از موارد، پزشک با بررسی علائم و سابقه بیمار، در صورت نیاز آزمایش هایی مانند تست پوستی یا آزمایش خون را برای شناسایی ماده غذایی حساسیت زا درخواست می کند.

تشخیص دقیق، نقش مهمی در انتخاب روش درمان و پیشگیری از واکنش های بعدی دارد.