یکی از رایج ترین تست های تخصصی برای ارزیابی سلامت و عملکرد ریه فرآیند اسپیرومتری می باشد.
با انجام این روش پزشکان متوجه خواهند شد که ریه ها چقدر می توانند هوا را جابجا کرده و آیا اختلالی در راه های تنفسی فرد وجود دارد یا خیر.
اسپیرومتری چیست؟
اسپیرومتری یک آزمایش تنفسی است که با دستگاه های مخصوصی به نام اسپیرومتر انجام میشود.
این دستگاه می تواند مقدار و سرعت هوایی که به داخل ریه کشیده و خارج میشود را اندازه گیری کند.
به زبان ساده تر باید گفت که اسپیرومتری روشی برای ارزیابی ظرفیت ریه است، اینکه چقدر می تواند هوا را سریع خارج کرده و آیا انسدادی در راه های هوایی وجود دارد یا خیر.
با فرآیند اسپیرومتری می توان مشکلات تنفسی خفیف، متوسط یا شدید را به راحتی تشخیص داد.
کاربردهای اسپیرومتری چیست؟
زمانی که افراد با مشکلات تنفسی یا اختلالات مرتبط با ریه مواجه میشوند باید برای درمان آلرژی های تنفسی به پزشک مراجعه کرده و متخصصان برای تشخیص بیماری های ریوی از تست اسپیرومتری استفاده می کنند.
معمولا اسپیرومتری در موارد زیر مورد استفاده قرار می گیرد:
تشخیص بیماری های ریوی
با توجه به تاثیر آلرژی بر ریه آسیب هایی مثل انسداد مزمن ریه، آسم یا برونشیت مزمن از جمله مواردی است که برای ارزیابی ریه باید فرد تحت تست اسپیرومتری قرار بگیرد.
پزشکان برای بررسی بیماری های بینابینی ریه یا مشکلات محدودکننده انجام این تست را ضروری می دانند.
بررسی علت علائم تنفسی
زمانی که افراد با علائم خاص و مداوم مثل تنگی نفس سینه یا سرفه های طولانی به پزشک مراجعه می کنند به خواست متخصصان توصیه میشود که افراد اسپیرومتری انجام داده تا پزشک علت چنین عوارضی را به راحتی پیدا کند.
برای کسانی که حس سنگینی در قفسه سینه دارند یا هنگام فعالیت با مشکلات تنفسی مواجه میشوند کاربرد دارد.
ارزیابی شدت بیماری
گاهی بیماری های تنفسی و برخی از اختلالات ریوی با تست ها و روش های مختلف تشخیص داده میشوند و پزشکان برای اینکه بتوانند درمان دقیق تر و موثرتری انجام دهند نیاز است که شدت بیماری را متوجه شوند.
برای اینکه پزشک بفهمد بیماری های تنفسی افراد در چه مرحله ای و با چه گسترشی ادامه پیدا می کند نیاز است که تست اسپیرومتری انجام پذیرد.
بررسی پاسخ به درمان
یکی از کاربردهای اسپیرومتری بررسی روند بهبود بیماران در مواجهه با بیماری های تنفسی و درمان های پزشکی است.
معمولا افرادی که از اسپری های آسم استفاده می کنند یا درمان دارویی را شروع می کنند نیاز است که در پروسه درمان اسپیرومتری انجام دهند تا پزشک پاسخ بدن فرد را به نوع درمان انجام شده بررسی نمایند.
قبل از بعضی جراحی ها
گاهی پزشکان برای انجام جراحی های پیشرفته و تخصصی از بیماران می خواهند تا تست ریه انجام دهند.
معمولا این موارد برای افرادی توصیه میشود که دچار مشکلات قلبی و ریوی هستند و یا برای مدت طولانی از سیگار استفاده می کنند.
اسپیرومتری یا تست ریه چگونه انجام می شود؟
به طور معمول زمانی که برای این تست به پزشک مراجعه می کنید نیازی نیست که اقدامات خاصی را پیش از انجام اسپیرومتری انجام دهید.
برای شروع این آزمایش فرد بر روی یک صندلی می نشیند، یک گیره روی بینی گذاشته میشود و باید دهانی مخصوص را محکم در دهان نگه دارند.
ابتدا یک دم عمیق و کامل انجام میشود بعد با تمام قدرت و تا جایی که می توانید باید سریع و محکم بازدم صورت پذیرد.
این کار ممکن است چند بار تکرار شود تا نتیجه دقیق از اسپیرومتری حاصل شود.
گاهی افراد با انسداد در مجاری هوایی مواجه هستند و برای اینکه بتوانند تست را دقیق تر تکرار کنند از داروی بازکننده راه هوایی برای آنها استفاده میشود.
برای اینکه اسپیرومتری بل دقت زیاد انجام شود تنها کافیست که ساعاتی قبل از انجام این آزمایش نکاتی که از طرف پزشک گفته میشود را رعایت کنید.
چند ساعت قبل از تست نباید از غذای سنگین استفاده کنید یا اینکه سیگار بکشید، اگر که از اسپری ها یا داروهای تنفسی استفاده می کنید چند ساعت قبل از اسپیرومتری مصرف آنها را متوقف کنید.
اگر سرماخوردگی دارید یا سیستم تنفسی دچار عفونت است ممکن است نتیجه تست دقیق نباشد و قبل از آن حتما موضوع را به پزشک اطلاع دهید.
تست اسپیرومتری برای چه کسانی مناسب نیست؟
از آنجایی که اسپیرومتری یک فرایند کاملا بی خطر و ایمن است محدودیتی برای انجام آن وجود ندارد.
از آنجایی که ممکن است برخی از افراد هنگام انجام اسپیرومتری یا بعد از آن دچار سرفه، سرگیجه یا خستگی شوند این تست با احتیاط بیشتری برای برخی بیماران انجام خواهد شد.
در مواردی که افراد با درد شدید قفسه سینه مواجه باشند این تست باید در شرایط خاص و تحت نظارت پزشک صورت پذیرد.
اگر اخیرا در ناحیه شکم، قفسه سینه یا چشم آسیبی را متحمل شده و یا جراحی انجام داده اید این تست بهتر است به زمان دیگری موکول شود.
در صورت حمله شدید تنفسی برای بیماران یا بیماری های قلبی خاص این تست انجام نمیشود و اگر انجام اسپیرومتری برای این افراد ضروری باشد با شرایط ایمنی و تحت نظارت متخصصان صورت می پذیرد.
چرا اسپیرومتری مهم است؟
گاهی افراد با بروز مشکلات تنفسی به پزشک مراجعه می کنند تا بتوانند هرچه سریع تر علت آسیب پیش آمده را پیدا کرده و درمان موثری را انجام دهند.
پزشکان متخصص همچون دکتر محدثه مهدوی از تست اسپیرومتری یا تست ریه استفاده می کنند و مهمترین نکته در مورد این تست این است که بیماری را خیلی زود تشخیص می دهد.
پزشکان می توانند با انجام این تست علاوه بر شناسایی نوع بیماری شدت آن را سنجید کنند و مطابق با وضعیت بیمار و گسترش آسیب درمان های مناسب را انجام می دهند.
بنابراین پزشکان می توانند درمان هایی را بدون آزمون و خطا انجام داده و مسیر درمان را برای بیماران کوتاه و هموار می کنند.
در صورتی که پزشکان از تست اسپیرومتری استفاده کنند می توانند اثر درمان ها و تکنیک های انجام شده را سنجیده و پیگیری کنند.
از پیشرفت بیماری جلوگیری نموده و با تکرار این تست پزشک متوجه خواهد شد که وضعیت عارضه پیش آمده چقدر است.
اگر درمان پاسخگو نباشد، روش ها و تکنیک های مختلفی را جایگزین نموده و این مسئله با کاهش به خطر افتادن سلامت بیمار همراه خواهد بود.
بررسی علت نتایج غیرطبیعی از اسپیرومتری
گاهی بیماران پس از انجام تست اسپیرومتری و ضمن مشورت با پزشک متوجه میشوند که تست انجام شده نتایج قابل قبولی را حاصل ننموده است.
به همین دلیل تست مجدد تکرار شده و یا تکرار آن به زمان دیگری موکول میشود.
غیر طبیعی بودن نتیجه اسپیرومتری همیشه به معنی بیمار بودن فرد نیست و لزوما نشانه بیماری های خطرناک نخواهد بود.
گاهی بیماران در شرایطی هستند که انجام این تست باعث میشود نتایج غیرطبیعی حاصل شود.
زمانی که پزشکان شواهد و علائم بیمار را در کنار نتیجه اسپیرومتری مقایسه می کنند متوجه میشوند که نتیجه تست غیرمنطقی یا غیرطبیعی است و لزوما باید در زمان دیگری تکرار شود.
گاهی اوقات اجرای نادرست اسپیرومتری یا همکاری نکردن بیمار با متخصصان باعث میشود تا نتیجه چندان مطلوب و رضایت بخش نباشد.
آسم خفیف، استعمال سیگار یا سرماخوردگی می تواند تغییرات غیرطبیعی در نتیجه اسپیرومتری به وجود آورد.
پس اگر نشانه ای از بیماری های جدی را مشاهده می کنید یا هر وضعیت غیرطبیعی را اخیرا تجربه کرده اید باید قبل از اسپیرومتری به پزشک اطلاع دهید.
